Brand Name

Bài được viết bởi: ThS.BS. Đỗ Đăng Trí – Giảng viên Bộ môn Nhi, Đại học Y Dược TP.HCM, Khoa Thận – Nội Tiết, BV Nhi Đồng 1

ĐẦY HƠI Ở TRẺ NHỎ (KỂ CẢ TRẺ SƠ SINH)

1. Hơi trong bụng trẻ nhỏ được hình thành như thế nào?

Khi còn là bào thai trong bụng mẹ, trẻ phát triển trong môi trường chất lỏng của tử cung. Khi được sinh ra, trẻ sơ sinh hoàn toàn không có kinh nghiệm với không khí cho đến khi hít hơi thở đầu tiên. Sau đó, nếu trẻ nuốt một ít không khí khi khóc hoặc bú thì cuối cùng, một phần không khí sẽ thoát ra khỏi đường ruột dưới dạng ợ hơi.

Khí thoát ra từ động tác xì hơi thì lại từ một nguồn khác. Khi trẻ nhỏ uống sữa công thức hoặc sữa mẹ, xì hơi trong vài ngày đầu tiên là dấu hiệu tốt cho thấy ruột của trẻ đang hoạt động. Theo thời gian, một số chất lỏng trong ruột có thể vẫn chưa được tiêu hóa và những vi khuẩn thường trú tại đường ruột sẽ “ăn” lấy những thức ăn này. Vi khuẩn tạo ra khí như một sản phẩm phụ trong quá trình ăn uống của chúng, từ đó tạo ra một cú xì hơi [1]. Trẻ sơ sinh thường xì hơi 13-21 lần mỗi ngày! Tại sao nhiều như vậy? Vì trẻ sơ sinh có nhiều cơ hội để nuốt hơi, như khi trẻ bú (bú mẹ hay bú bình), ngậm ti giả, khóc [2, 3].

2. Những nguyên nhân khiến trẻ nhỏ hay bị đầy hơi là gì? [4]

• Hệ tiêu hoá của trẻ chưa trưởng thành hoàn toàn, do đó trẻ thường bị đầy hơi trong 3 tháng đầu đời.
• Bọt khí trong sữa công thức: khi trộn và khuấy sữa công thức thường tạo ra các bọt khí, nên trẻ có thể sẽ nuốt nhiều hơi hơn trong khi bú. Phần khí trong núm vú của bình sữa cũng có thể góp phần tạo ra bọt khí khiến cho trẻ nuốt thêm khi bú.
• Mút ti giả: một số trẻ nuốt không khí khi ngậm ti giả, khiến trẻ bị đầy hơi.
• Khi trẻ khóc trong thời gian dài, trẻ có thể nuốt phải một lượng không khí lớn khi thở hổn hển giữa các tiếng khóc.
• Ăn một số loại rau: Giống như người lớn, lúc trẻ bắt đầu ăn dặm, trẻ có thể bị đầy hơi sau khi ăn một số loại rau, chẳng hạn như bông cải xanh và súp lơ trắng. Nếu trẻ chịu ăn những thực phẩm tốt cho sức khỏe này thì đó là điều tốt; chỉ cần đảm bảo rằng ba mẹ không cho trẻ ăn quá nhiều rau gây đầy hơi cho trẻ.

3. Đầy hơi ở trẻ nhỏ có thường gặp không?

Theo các bác sĩ nhi khoa của Bệnh viện Nhi đồng Philadelphia (CHOP) Hoa Kỳ, tất cả trẻ nhỏ đều phải trải qua tình trạng đầy hơi trong 2 tháng đầu đời [1].

Tin tốt là: cảm giác khó chịu do đầy hơi sẽ qua đi. Cảm giác khó chịu do đầy hơi thông qua ợ hơi và xì hơi thường lên đến đỉnh điểm lúc trẻ được 6 tuần tuổi và cải thiện đáng kể khi trẻ được 3 tháng tuổi. Tại thời điểm đó, ngay cả những trẻ quấy khóc nhất do bị đầy hơi cũng có xu hướng ổn định [1].

4. Dấu hiệu nhận biết đầy hơi ở trẻ nhỏ là gì?

Dù bằng cách nào, hơi trong bụng cũng muốn thoát ra ngoài nhiều nhất có thể, nhưng trẻ nhỏ không giỏi trong việc đẩy chúng ra ngoài và các bé cũng không quen với cảm giác này. Vì vậy, trẻ thường sẽ biểu hiện bằng bụng chướng căng, cuộn tròn người lại, vặn vẹo mình, đỏ mặt, quấy khóc cho đến khi ợ hơi hoặc xì hơi được [1].

5. Các phương pháp truyền thống để xử trí đầy hơi ở trẻ nhỏ là gì?

• Bắt đầu cho trẻ bú lại sớm trước khi trẻ khóc nhiều vì đói. Khi trẻ nhỏ khóc vì đói, chúng sẽ nuốt hơi. Khi để trẻ đói rất đói rồi mới cho bú thì trẻ sẽ nuốt nhanh hơn và từ đó nuốt nhiều hơi hơn bình thường. Do đó, nếu trẻ khóc và đã ít nhất 1-2 tiếng trôi qua kể từ lần bú cuối cùng thì hãy thử bắt đầu cho trẻ bú lại [1].
• Bú đầu cao. Khi cho trẻ bú mẹ hoặc bú bình, hãy cố gắng giữ đầu trẻ cao hơn bụng. Bằng cách đó, sữa chìm xuống đáy dạ dày và không khí nổi lên trên, trẻ sẽ ợ hơi ra ngoài dễ dàng hơn. Nghiêng nhẹ bình sữa lên một chút để không có bọt khí trong núm vú của bình sữa [2].
• Vỗ ợ sau khi trẻ bú xong [1, 2].
• Cho trẻ nằm ngửa và di chuyển chân trẻ theo chuyển động tròn nhẹ nhàng, giống như trẻ đang đạp xe đạp. Ngoài ra, đặt trẻ nằm ngửa và giữ chân trẻ trong tay ba mẹ, co hai gối của trẻ và nhẹ nhàng đưa đầu gối về phía bụng. Những động tác này có thể giúp trẻ xì hơi dễ dàng hơn [3].
• Tăng thời gian nằm sấp (tummy time) khi trẻ thức [1].

Tài liệu tham khảo: 

1. Philadelphia, C.s.H.o. How to Help a Newborn with Gas. Published on Oct 04, 2022; Available from: https://www.chop.edu/news/health-tip/how-help-newborn-gas.
2. Brown, T. Infant Gas: How to Prevent and Treat It. Reviewed on March 09, 2022; Available from: https://www.webmd.com/parenting/baby/features/infant-gas.
3. Essentials, H. Gassy Baby? Here’s What You Can Do. July 27, 2022; Available from: https://health.clevelandclinic.org/how-to-relieve-baby-gas/.
4. Miles, K. Gassy baby? Here’s how to help your little one. Aug 22, 2022; Available from: https://www.babycenter.com/health/conditions/gassy-tummy_10393850.